Historia parafii

       28 września 1947 r. to dzień, w którym pismem Kurii Diecezjalnej w Tarnowie zostaje wydzielona z Parafii Katedralnej nowa parafia. Administratorem zostaje mianowany Ks. Wojciech Bajda. Inicjatorem, doradcą i opiekunem budowy kościoła był Ks. Bp Jan Stepa, który powiedział: "Z całego serca błogosławię zamiarom, Ks. Administratorowi Wojciechowi Bajdzie i Komitetowi Budowy Kościoła w Klikowej. Oby Bóg sprawił, by świątynia Pańska, jak najrychlej została wybudowana dla dobra dusz ludzkich".

 

      Zanim powstały podwaliny kościoła parafialnego, mieszkańcy dzielnicy gromadzili się w małej kapliczce, którą urządzili w prywatnym domu Franciszka Kozińskiego. To tu 19 października 1947 r.  zgromadzeni mieszkańcy Klikowej podjęli decyzję budowania kościoła i powołano Komitet Budowy. Podstawowym zadaniem „komitetu" było zbieranie środków pieniężnych na budowę kościoła. Ofiarność Rozalii Kozioł oraz Anny Wrona, które podarowały bezinteresownie plac pod budowę, sprawiła, że od tej chwili wizja własnej parafii stała się bliższa i bardziej realna. Zbieranie pieniędzy, żywności, a szczególnie gromadzenie materiałów w czasach PRL było utrudnione, zakazywane i wymagało nie lada odwagi, wręcz bohaterstwa potrzebnego, by znosić z pokorą groźby, szykany, rękoczyny, nałożone grzywny i sankcje. "Nie raz dawała znać o sobie granatowa policja i było się w rękach UB" - wspominał z drżącym głosem ostatni żyjący członek Komitetu Budowy - Stefan Rzeźnik. O tamtych czasach mówił: "Maskowanie, omijanie blokad to był sposób na restrykcje. Podstęp polegał na tym, że materiał nie był bezpośrednio gromadzony na placu budowy. Innym razem przy składowaniu żwiru jedna furmanka jechała do kościoła druga do szkoły, która była w tym czasie budową priorytetową. Pracowaliśmy nie bacząc na trudności, wykorzystując nawet swoje znajomości, tak było przy zakupie cegły u dyrektora Bracha, cementu i wapna z Krakowa, drzewa z Krynicy, które było pierwszego gatunku, a przecież po wojnie cokolwiek zdobyć było nie łatwo. Ale to było nasze zadanie, które staraliśmy się wykonać jak najlepiej w służbie naszej parafii. Nierzadko czuliśmy na plecach oddech prześladowcy, ale warto było narażać zdrowie, bo osiągnęliśmy zamierzony cel, a szczytne dzieło może się dalej rozwijać i rozrastać w wolnej ojczyźnie".

 

      Pierwsze prace rozpoczynają się 15 listopada 1947 r. Dzięki zebranym ofiarom zostają zakupione pierwsze materiały: deski, wapno, żelazo, blachy. Styczeń 1948 r. przynosi nowe ważne osiągnięcia. Dzięki Adolfowi Szyszko - Bohurzowi, byłemu Rektorowi Uniwersytetu Lwowskiego, powstaje plan budowy, który zostaje zatwierdzony przez Urząd Wojewódzki 19 czerwca 1948 r.

 

      Pomimo trudnych warunków ekonomiczno-gospodarczych rozpoczyna się budowa kościoła. Z wielkim entuzjazmem parafianie "witają" pierwszy transport cementu 28 marca 1948 r. w Wielką Sobotę. Model budowy kościoła wykonuje Roman Sakudlarski, zamieszkały w Tarnowie. Ofiaruje go, jako dowód życzliwości i oddania sprawie budowy kościoła.

 

      2 maja 1948 r. Ks. Leopold Rachwał dokonuje poświęcenia placu pod budowę świątyni. Nadzór techniczny nad całością budowy sprawuje inż. Kinder, zaś majstrem budowy jest Stanisław Boratyński. Niesprzyjające warunki atmosferyczne nie przeszkodziły, by 26 czerwca 1948 r. w dniu Matki Bożej rozpoczęto wykopy fundamentów, których bicie ukończono 4 sierpnia 1948 r. Na fundamentach wzniesione zostają pierwsze mury, zaś poświęcenie kamienia węgielnego ma miejsce 29 sierpnia 1948 r. Dokonał go J.E. Ks. Bp Ordynariusz Jan Stepa.

 

      Jesienią 1948 r. władze aresztują Komitet Budowy, rozpoczyna się proces. Wydany zostaje zakaz zbierania ofiar na budowę kościoła. Pomimo ogromnych trudności i restrykcji politycznych 28 maja 1949 r. zostają ukończone zewnętrzne mury kościoła oraz wieża sięgająca 10 metrów. Całość budowy uwieńczyło pokrycie dachu 20 sierpnia 1949 r. Wnętrze kościoła zostało ozdobione filarami i sklepieniem w stylu żeglarsko - palmowym, które ukończono 5 listopada 1949 r.

 

      Inauguracyjna Msza św. sprawowana przez Ks. Wojciecha Bajdę, przy udziale parafian odbyła się 12 lutego 1950 r. Poprzedziło ją przeniesienie Najświętszego Sakramentu z kapliczki w domu państwa Kozińskich. Jednym z ważnych momentów uroczystości, który szczególnie zapisał się w pamięci i sercach parafian, było zapalenie wiecznej lampki przez małego chłopca Kazimierza Kozioła. Uniesiony na rękach parafian zapalił po raz pierwszy wieczne światło. Prawie dwa lata ciężkiej i żmudnej pracy, ogromnych trudności, wielkich i heroicznych poświęceń wielu serc oraz mnóstwa wylanych łez doprowadziły do oczekiwanej chwili w dniu 27 sierpnia 1950 r. gdy J.E. Ks. Bp Jan Stepa dokonał poświęcenia nowo wybudowanego kościoła.

 

      W 1951 r. wykonywane są prace związane z wykończeniem wieży ozdobnej krzyżem i kulą (dzieło tutejszych parafian). Poświęcenia dokonał, podczas odpustu parafialnego, Ks. Bochenek, Proboszcz Parafii Katedralnej. Hojność i otwartość serc tutejszych parafian pozwala na ozdobienie wnętrza kościoła posadzką wykonaną przez p. Pogańskiego. Fundatorem tych prac był w dużej mierze Jan Gębala i jego dzieci z USA.

 

      Pierwszej wizytacji dokonał Ks. Bp. Jan Stepa 18 listopada 1951 r. Zaś 7 lipca 1952 r. pismem Kurii Diecezjalnej w Tarnowie zostaje erygowana kanonicznie parafia Tarnów - Klikowa. Tego samego roku rozpoczyna się budowa plebanii, a już w następnym roku Ks. Proboszcz Wojciech Bajda przeprowadza się do nowego obiektu, po 6-ciu latach pobytu u państwa Dychtoniów.

 

      16 października 1955 r. Ks. Bp Karol Pękala dokonał poświęcenia 27-mio głosowych elektromagnetyczny organów, które wykonała firma Biernacki z Krakowa. W dalszym ciągu trwają prace związane z wykończeniem wnętrza świątyni. W 1960 r. zostają zamontowane witraże, które przedstawiają postacie świętych: Piotra, Pawła, Stanisława ze Szczepanowa, Wojciecha, Cecylię, Barbarę, Jadwigę Śląską, Marię Goretti, Stanisława Kostkę, Andrzeja Bobolę. W prezbiterium zaś dwa witraże: jeden przedstawia Serce Pana Jezusa wśród symboli 7-miu sakramentów świętych, a drugi Najświętszą Maryję Pannę Niepokalaną pośród symboli Jej cnót. Projekt witraży opracował artysta malarz Łukasz Karwoski z Krakowa, a wykonali "Bracia Paczkowie" z Krakowa. Jesienią tego samego roku rozpoczynają się prace przy budowie ogrodzenia kościoła ze zgromadzonego kamienia granitowego. Dzięki zabiegom i staraniom Ks. Kazimierza Kosa - pierwszego wikariusza - oraz Rady Parafialnej, w szczególności Jana Panka, ogrodzenie ukończono w 1961 r.

 

      Oprócz ciężkich prac, które nieraz pochłaniały czas i siły ofiarnych parafian, nie zabrakło też chwil uroczystych i podniosłych, które zamieniały krople ludzkiego potu w radość i satysfakcję. Jedną z takich chwil była konsekracja dzwonów: "Wojciecha", "Marii" i "Kazimierza" oraz sygnaturki w dniu 23 września 1962 r. Fundatorami ich byli: ojcowie, matki, młodzież męska i żeńska i Ks. Prałat. Dzwony wykonała zaś firma Jana Felczyńskiego z Przemyśla z materiału zebranego i ofiarowanego przez tutejszych parafian. Konsekracji dzwonów dokonał J.E. Ks. Bp Jerzy Ablewicz.

 

      W 1967 r. prof. Wzorek i artysta Łukasz Karwoski z Krakowa przygotowali projekty i plany wystroju wnętrza kościoła. I już 17 czerwca 1968 r. przystąpiono do malowania świątyni. Polichromia kościoła przedstawia sceny biblijne: "Emaus", "Przemienienie Pańskie" oraz świętych: św. Józefa, św. Jacka i św. Maksymiliana Kolbe, natomiast wśród rzeźb: rzeźby Pana Jezusa na Krzyżu oraz Matki Bożej i św. Jana pod krzyżem, dłuta artysty Bronisława Chromego z Krakowa.

 

      Figury ufundowali Stanisław i Bronisława Zającowie. Płyty przedstawiające Boleści Serca Matki Bożej malowała Alicja Wzorek, a fundatorami ich byli: Zbigniew Wrona i rodzina Kruglaków. W 1969 r. ojcowie ufundowali 4 dębowe konfesjonały, zaś matki - Drogę Krzyżową namalowaną na deskach lipowych przez Łukasza Karwoskiego.

 

      Rok 1971 przynosi kolejne ważne i budujące wydarzenie: Ks. Bp Piotr Bednarczyk wizytuje parafię, a po jej zakończeniu pisze takie słowa: "... wyjeżdżam stąd podniesiony na duchu. Miałem możność stwierdzić namacalnie do czego prowadzi gorliwość duszpasterska i ofiarność wiernych w parafii''. Kolejne miesiące pokazują ciągle otwartość serc tutejszych parafian, którzy w tak trudnych czasach tyle potrafili dać z siebie i od siebie. Powstają dwa boczne ołtarze. Ołtarz Serca Pana Jezusa i drugi ołtarz Niepokalanego Serca NMP.

 

      W czerwcu 1978 r. przystąpiono do wykonania elewacji zewnętrznej kościoła. Prace zakończono dzięki ogromnemu zaangażowaniu parafian. Wyrazy podziękowania jakie złożył Ks. Proboszcz Wojciech Bajda całej wspólnocie z okazji zakończenia ostatniego etapu budowy, znamionują jej niespotykaną okazałość: „Nasza księżniczka jest pięknie ubrana. Wszystkim za wszystko Bóg zapłać". Po wykonaniu odpowiednich planów i zgromadzeniu materiału 27 maja 1980 r. przystąpiono do budowy domu katechetycznego, którego poświęcenia dokonał Ks. Bp Władysław Bobowski w dniu 24 listopada 1991 r.



      Mijały kolejne lata a płynący czas pozostawiał swoje znaki również na tym co nowe, piękne i wspaniałe. Konieczne stały się kolejne prace w Kościele i na zewnątrz, a zwłaszcza malowanie wnętrza kościoła. Prace te zostały przeprowadzone w 1996 r. dzięki ofiarności tutejszych parafian, oraz tych parafian, którzy przebywali w tym czasie w USA. To co zostało zrobione umożliwiło przeżywanie uroczystości 50-lecia istnienia parafii 26 października 1997 r. w czasie której ówczesny Ks. Bp Ordynariusz Józef Życiński dokonał konsekracji kościoła.

I tak oto po pięćdziesięciu latach Klikowska świątynia stała się najmłodszą neogotycką budowlą sakralną w Tarnowie:

  • to kościół murowany z cegły kryty dachówką, mieszczący jednorazowo tysiąc pięćset osób,
  • zbudowany na planie podłużnym, trzynawowy z węższym prezbiterium, zamkniętym trójbocznie, po którego bokach znajduje się zakrystia ze składzikiem na piętrze oraz kaplica od frontu i wieża z przedsionkiem w przyziemiu,
  • ozdobą wnętrza są sklepienia o konstrukcji żelbetowej w korpusie nawowym w typie gwiaździstym, wsparte na czworobocznych filarach ustawionych przekątnie,
  • na zewnątrz ściany korpusu rozczłonkowane są arkadami przyściennymi zamkniętymi półkoliście,
  • wieża jest w dolnej części kwadratowa, w górnej przechodząca w ośmiobok, zwieńczona nadwieszoną izbicą drewnianą, oszalowaną, nakrytą namiotowym zadaszeniem,
  • dachy złączono z korpusem siodłowo, dach nawy z naczółkiem,
  • wyposażenie wnętrza przedstawia cechy charakterystyczne dla lat pięćdziesiątych z polichromią wnętrza figuralną i dekoracyjną,
  • w oknach umieszczono filarki z kamienia pińczowskiego, przeszklone witrażami wkomponowanymi w gomółki według projektu artysty Łukasza Karwoskiego i w wykonaniu braci Paczkowskich z Krakowa,
  • w prezbiterium zwraca uwagę scena ukrzyżowania ze stojącymi obok krzyża figurami Matki Bożej i Św. Jana (dzieło rzeźbiarskie Bronisława Chromego z Krakowa),
  • we tle po obu stronach krzyża rozmieszczono symetrycznie sześć obrazów namalowanych na płytach paździerzowych przez Anielę Wzorkową z Krakowa, a przedstawione sceny z życia Świętej Rodziny wraz z ukrzyżowaniem wyrażają siedem bolesnych tajemnic Matki Bożej (wykonano w 1966 r.),
  • ściany kościoła ozdobiono freskami nakreślonymi przez samego autora projektu pana Karwoskiego,
  • w prezbiterium widnieją motywy biblijne: Emaus i Przemienienie Pańskie,
  • w lewej nawie bocznej zobaczyć można Św. Józefa z atrybutami stolarza, pod chórem z prawej strony Św. Jacka z Monstrancją, a z lewej Maksymiliana Marię Kolbego,
  • innymi dziełami tego artysty są stacje drogi krzyżowej malowane na deskach lipowych,,
  • świątynia posiada trzy marmurowe ołtarze: główny wolnostojący oraz dwa boczne wykonane przez inż. Tadeusza Biedę z Krakowa,
  • ołtarze mieszczące się w bocznych nawach zdobiły obrazy: pierwszy - Serce Jezusa namalowany przez pana Ł. Karwoskiego, drugi - Serce Maryi autorstwa pani Anieli Wzorkowej,
  • chrzcielnicę kamienną, cztery konfesjonały, wszystkie drzwi i ławy pod ścianami wykonano wg projektu pana  Wzorka - Dziekana Wydziału PAT w Krakowie, autora całościowego rozwiązania architektonicznego,
  • na uwagę zasługują cztery  pająkowe żyrandole  rozświetlające z lampami bocznymi wnętrze kościoła, oddając nastrój niezwykłej harmonii panującej  również  na  zewnątrz,  gdzie  zadbane  zieleńce  z  ozdobnymi krzewami i choinkami ogrodzono okazałym granitowym murem,
  • świątynia, choć jest nieorientowanym w terenie obiektem sakralnym ze względu na krótką wieżę, zwraca jednak uwagę neobarokowym hełmem zakończonym kajnerowym krzyżem.

 

 

Źródło: Marek Mikuła, Monografia Parafii Niepokalanego Serca Najświętszej Maryi Panny w Tarnowie-Klikowej (1947-2000), Tarnów-Klikowa, 2007.

Opracował: Ks. Józef Partyka